Chaos rond het EES op Europese luchthavens: wat dit betekent voor de start van ETIAS in het vierde kwartaal van 2026

01Watis er deze week gebeurd?

Het in- en uitreissysteem (EES), de biometrische database voor grenscontrole waaraan Europa zes jaar heeft gewerkt, is op 10 april 2026 volledig operationeel geworden, waarmee een einde kwam aan de geleidelijke invoering die op 12 oktober 2025 van start was gegaan. Op papier verliep de overgang soepel: dankzij de gefaseerde aanpak hadden luchthavens zes maanden de tijd om biometrische kiosken te installeren, personeel op te leiden en de registratie van ongeveer 35% van de onderdanen van derde landen bij 50% van de grensovergangen tegen eind maart af te ronden.

In de praktijk verliep het eerste weekend waarin de dienstregeling volledig van kracht was zo chaotisch dat verschillende Europese luchtvaart- en luchthavenorganisaties noodverklaringen aflegden waarin zij de Commissie opriepen in te grijpen.

Het specifieke verloop tijdens het weekend van 10–12 april en de dagen daarna:

• Milaan Linate (LIN): 122 van de 156 passagiers die een vlucht met EasyJet naar Manchester hadden geboekt, misten op 12 april hun vlucht nadat ze meer dan drie uur in de rij hadden gestaan bij de grenscontrole. Eén gezin gaf € 1.838 uit aan een omgeleide vlucht via Luxemburg om 24 uur te laat thuis te komen.
• Parijs Charles de Gaulle (CDG): reizigers van buiten de EU worden naar handmatige doorgangen geleid die niet zijn berekend op het huidige volume. Tijdens de ochtendspits worden wachttijden van wel drie uur gemeld.
• Madrid-Barajas (MAD) en Barcelona El Prat (BCN): de afhandelingstijden zijn tijdens piekuren met ongeveer 70% gestegen ten opzichte van de situatie vóór de invoering van het EES.
• Frankfurt (FRA) en Amsterdam Schiphol (AMS): vooral de ochtendspitsen worden zwaar getroffen doordat langeafstandsvluchten uit Azië, de Golfregio en Noord- en Zuid-Amerika zich tegelijkertijd opstapelen.
• Kleinere Spaanse luchthavens — Málaga, Palma de Mallorca, Tenerife Zuid — melden soortgelijke vertragingen nu het seizoensgebonden vakantieverkeer toeneemt.

De ironie is groot: dezelfde familie was een week eerder Italië binnengekomen, had bij aankomst biometrische gegevens verstrekt en moest bij vertrek toch opnieuw volledige vingerafdrukken en gezichtsscans laten nemen. Volgens de EES-regels hoeft bij volgende grensovergangen slechts één van beide biometrische gegevens te worden geregistreerd zodra beide zijn geregistreerd. Naar verluidt eisten de grensbeambten toch beide.

02Wiezegt wat

De reactie van de luchtvaartsector is ongewoon eensgezind en onomwonden geweest. Drie belangrijke organisaties hebben officieel hun standpunt kenbaar gemaakt:

Luchtvaartmaatschappijen voor Europa (A4E)

In een verklaring van 13 april zei algemeen directeur Ourania Georgoutsakou dat de storing van 10 tot en met 12 april "geen kinderziekte van het EES was, maar een systeemstoring". A4E vraagt de Europese Commissie om "het EES waar nodig volledig of gedeeltelijk op te schorten tot het einde van de zomer" — een formulering die aansluit bij de bestaande flexibiliteitsbepalingen van artikel 49 en geen herziening van het beleid inhoudt.

ACI Europe (Internationale Luchthavenraad)

Directeur-generaal Olivier Jankovec, in een gezamenlijke verklaring met A4E: "Er is een totale kloof tussen de perceptie van de EU-instellingen dat het EES goed functioneert, en de realiteit, namelijk dat reizigers van buiten de EU te maken hebben met enorme vertragingen en ongemak." ACI noemt drie structurele problemen: chronisch personeelstekort bij de grenscontrole, onopgeloste technische problemen met zelfbedieningskiosken en geautomatiseerde grenscontroleposten, en een zeer beperkt gebruik van de Frontex-app "Travel to Europe" voor voorafgaande registratie.

IATA (Internationale Luchtvervoersvereniging)

Thomas Reynaert, SVP External Affairs bij IATA, heeft de gezamenlijke brief van 11 februari aan commissaris Magnus Brunner ondertekend, waarin wordt gewaarschuwd dat "ernstige verstoringen tijdens de drukke zomermaanden een reëel gevaar vormen, met wachttijden die mogelijk oplopen tot vier uur of meer." In de brief wordt specifiek gevraagd dat de lidstaten de bevoegdheid tot opschorting behouden tot eind oktober 2026 — langer dan de huidige deadline van begin juli op grond van Verordening 2025/1534.

Europese Commissie

Woordvoerder Markus Lammert van de Commissie bevestigde in januari dat lidstaten het EES na de invoering op 10 april voor maximaal 90 dagen gedeeltelijk kunnen opschorten, met een mogelijke verlenging van 60 dagen — waarbij de opschorting uiterlijk begin september 2026 afloopt. De Commissie heeft nog niet publiekelijk gereageerd op de oproepen van A4E en ACI Europe om de opschorting te verlengen tot eind oktober. Commissaris Brunner heeft op het moment van publicatie nog geen officiële verklaringen afgelegd over de incidenten van 10-12 april.

03Dechaos, in cijfers

Het cijfer van 70 % toename in de verwerkingstijd is afkomstig uit gegevens van ACI Europe die vanaf oktober 2025 binnen het Schengen-netwerk zijn verzameld. De voorspelling van 4 uur tijdens de zomerdrukte is afkomstig uit de gezamenlijke brief van februari aan commissaris Brunner — dat cijfer was een waarschuwing die weken voor de invoering op 10 april werd gegeven, en de eerste aanwijzingen wijzen erop dat de waarschuwing juist was.

Wat hieraan ten grondslag ligt: EES registreert nog steeds alleen biometrische gegevens van reizigers die voor het eerst binnenkomen. Zodra van een reiziger zowel vingerafdrukken als een gezichtsbeeld zijn geregistreerd, zouden volgende grensovergangen snel moeten verlopen. De verstoring in de zomer van 2026 is, structureel gezien, een eenmalig opnameprobleem — het systeem probeert binnen 12 maanden ongeveer 380 miljoen unieke niet-EU-reizigers in de database op te nemen. Tegen de zomer van 2027 zullen de meeste frequente reizigers biometrische gegevens hebben opgeslagen en zullen de kiosken verificatie uitvoeren in plaats van registratie.

04Watdit betekent voor de lancering van ETIAS in het vierde kwartaal van 2026

Dit is de vraag die momenteel achter elke zoekopdracht naar de ETIAS-tijdschema’s schuilgaat: zorgt de chaos rond het EES ervoor dat de start van ETIAS wordt uitgesteld? Het korte antwoord, per 21 april: er is geen officiële wijziging. Voor het langere antwoord moeten we de feitelijke onderlinge afhankelijkheid nader bekijken.

Technisch gezien is ETIAS bovenop EES gebouwd. Wanneer een reiziger een ETIAS-aanvraag indient, raadpleegt het systeem in het kader van de risicobeoordeling zeven databases: SIS, VIS, Europol, Interpol SLTD, Eurodac, ECRIS en de ETIAS-watchlist. EES staat strikt genomen niet op die lijst. Wat EES biedt, zijn historische gegevens over eerdere binnenkomsten, uitreizen en overschrijdingen van de verblijfsduur, die ETIAS gebruikt als signaal om te bepalen of een aanvraag automatisch wordt goedgekeurd of wordt doorgestuurd voor handmatige beoordeling. ETIAS kan technisch gezien functioneren met een beperkte EES-database — het leidt alleen in het begin tot meer handmatige beoordelingen.

Er zijn drie scenario's mogelijk:

De Commissie heeft institutionele prikkels om vast te houden aan de datum van het vierde kwartaal van 2026. De vijf eerdere uitstelbesluiten voor ETIAS (2021, 2022, 2023, 2024, 2025) hebben telkens een negatieve invloed gehad op haar geloofwaardigheid. De goedkeuring van het vierde kwartaal van 2026 door de Europese Raad in maart 2025 was politiek weloverwogen. Op de officiële ETIAS-pagina op travel-europe.europa.eu staat nog steeds "ETIAS zal in het laatste kwartaal van 2026 van start gaan", zonder enige voorbehoud.

Een obstakel voor de deadline in het vierde kwartaal: dezelfde uitvoerende instantie (eu-LISA) die moeite heeft om het EES soepel te laten functioneren, is ook verantwoordelijk voor de technische infrastructuur van ETIAS. Als eu-LISA tot en met de zomer van 2026 bezig is met het oplossen van problemen rond de betrouwbaarheid van de EES-kiosken, worden middelen die anders zouden worden ingezet om ETIAS klaar te maken voor de lancering, naar andere doelen doorgesluisd.

05Watreizigers deze week eigenlijk zouden moeten doen

Als je in april, mei of juni 2026 naar Europa vliegt — terwijl EES zich nog in de eerste inschrijvingsfase bevindt — zijn praktische stappen belangrijker dan theorie:

• Zorg dat u minstens 3 uur voor uw vlucht aanwezig bent als u vertrekt vanaf een grote Schengen-luchthaven. Voor ochtendvluchten vanaf CDG, FRA, MAD, BCN of AMS geldt een aanbevolen aankomsttijd van 3,5 uur. Grenscontrole en het EES vallen buiten de invloedssfeer van uw luchtvaartmaatschappij; zij kunnen de vlucht niet lang ophouden.
• Vermijd aankomsttijden tussen 6 en 10 uur ’s ochtends op grote luchthavens. Dan komen de langeafstandsvluchten uit Azië, de Golfregio en Noord- en Zuid-Amerika namelijk allemaal tegelijk binnen. In de middag en avond zijn de wachtrijen aanzienlijk korter.
• Zorg voor ruime overstaptijden. Als je via Frankfurt of Amsterdam doorreist naar een volgende bestemming binnen het Schengengebied, zorg dan voor een overstaptijd van minimaal 3 uur. De huidige EU261-compensatieregels bieden geen dekking voor gemiste aansluitingen als gevolg van vertragingen bij de grenscontrole — dat is voor eigen rekening.
• Overweeg om via niet-Schengen-hubs te reizen. Istanbul (IST), Dubai (DXB), Doha (DOH) en Londen Heathrow (LHR) vallen allemaal buiten het EES tot aan je uiteindelijke bestemming in het Schengengebied. Je hoeft je biometrische gegevens maar één keer te laten registreren, bij aankomst in het land van je daadwerkelijke bestemming, en niet twee keer.
• Zorg dat u uw documenten bij de kiosk bij de hand hebt. Houd uw paspoort open op de fotopagina, zet uw bril af en zorg dat uw gezicht onbedekt is. Elke 10 seconden dat u ermee zit te rommelen, vermenigvuldigd met een rij van 300 mensen, kost extra tijd.
• Dien geen ETIAS-aanvraag in. Het portaal is nog niet geopend. Iedereen die u vandaag geld vraagt — onder het mom van "ETIAS-voorregistratie", "versnelde ETIAS" of iets dergelijks — is een oplichter. Raadpleeg onze kostenoverzicht om te zien hoe u oplichting door tussenpersonen kunt voorkomen.

06Watje de komende 60 dagen in de gaten moet houden

Er zijn drie concrete factoren die de situatie tussen nu en het begin van het hoogseizoen (half juni 2026) ingrijpend zouden kunnen veranderen:

1. Een formeel antwoord van de Commissie op het verzoek van A4E/ACI/IATA om de opschortingsbevoegdheid te verlengen. Stilzwijgen tot en met mei zou op zich al een signaal zijn — het zou betekenen dat de lidstaten stilletjes gebruikmaken van de bestaande flexibiliteit op grond van artikel 49, zonder dat het kader is verlengd. Een actief antwoord van de Commissie waarin de opschortingsbevoegdheid tot en met oktober wordt verlengd, zou een structurele beleidswijziging betekenen.
2. De beschikbaarheid van de EES-kiosken en het gebruik van de Frontex-app "Travel to Europe". Met deze app kunnen reizigers hun gegevens 72 uur voor aankomst vooraf registreren, wat de wachttijd bij de kiosken aanzienlijk kan verkorten. De app is momenteel alleen beschikbaar in Zweden en op de luchthaven van Lissabon; de uitrol naar Frankrijk, Nederland en Italië staat gepland voor 2026. Een snellere acceptatie zou de druk op de kiosken verlichten.
3. De eerste verklaring van de Commissie over de gereedheid van ETIAS in het vierde kwartaal van 2026, die doorgaans in juli of augustus wordt verwacht. Als de Commissie de datum in het vierde kwartaal bevestigt met een specifiek startmoment (bijvoorbeeld „november 2026“), ligt ETIAS op schema. Als deze alleen in algemene bewoordingen wordt bevestigd ("laatste kwartaal van 2026"), is er ruimte voor uitstel. Als de kwestie opnieuw ter beoordeling wordt voorgelegd, is dat een teken van een daadwerkelijke vertraging.

Veelgestelde vragen over de situatie rond het EES

Bronnen

Laatst bijgewerkt op 21 april 2026 · Redactionele controle: ETIAS Guide Newsroom · Correcties: corrections@etiasapply.eu.com